Anorexia nervosa heeft gevolgen voor de kwaliteit van leven van mensen met anorexia nervosa, de kwaliteit van leven van mensen in de omgeving, de levensverwachting en maatschappelijke kosten.
Kwaliteit van leven
Anorexia nervosa heeft grote gevolgen voor de kwaliteit van leven. Anorexia nervosa leidt tot beperkingen in het sociaal, emotioneel en lichamelijk functioneren:
- Sociale en emotionele gevolgen
- Lichamelijke gevolgen
- DALY's
Sociale en emotionele gevolgen
- De emoties vervlakken
- Er dreigt sociaal isolement
- Conflicten met ouders of partner
- Afname van de zin in seks
- Belemmering van een succesvolle schoolloopbaan door langdurige ziekte en ziekenhuisopnames
- Blijvende arbeidsongeschiktheid. In 2002 ontvingen in Nederland naar schatting 600 tot 1000 mensen met anorexia nervosa een arbeidsongeschiktheidsuitkering (WAO of WAJONG). Dat is ongeveer 1 op iedere 6 mensen met deze ziekte. Het grootste deel van hen was volledig arbeidsongeschikt.
Lichamelijke gevolgen
Ondervoeding leidt vaak tot lichamelijke klachten.[28;45;46] De belangrijkste zijn:
- Algehele uitputting
- Lage lichaamstemperatuur
- Problemen met hart en bloedvaten, zoals verlaagde bloeddruk, vertraagde hartslag en hartritmestoornissen
- Botontkalking (osteoporose)
- Maag- en darmklachten
- Hormoonafwijkingen (zoals wegblijven van de menstruatie)
- Verminderde schildklierwerking
- Verminderde stofwisseling
- Huidproblemen (schilferige huid, donsachtige beharing)
- Erosie van het gebit (als gevolg van braken).
Sommige klachten kunnen de dood tot gevolg hebben, zoals een ernstige verstoring van het hartritme. Andere klachten verdwijnen als de cliënt herstelt.
Er zijn ook blijvende klachten:[47]
- Bij kinderen die anorexia nervosa hebben gehad, kunnen lichaamsgroei en seksuele ontwikkeling achterblijven.
- Vrouwen die anorexia nervosa hebben gehad lopen een grotere kans op complicaties bij de geboorte van hun kinderen.
DALY'S
Een vergelijkende maat voor ziektelast is de DALY: 'disability-adjusted life years'. Een DALY is een gezond levensjaar dat door de ziekte verloren gaat. De ziektelast voor anorexia nervosa is niet in DALY’s vastgesteld, maar wordt in Nederland geschat op 2000.
Kwaliteit van leven van mensen in de omgeving
Leven met iemand met anorexia nervosa is een zware opgave.[50]
- Ouders en partners voelen zich schuldig.
- Ze hebben het gevoel niet door te dringen tot de persoon met anorexia nervosa.
- De maaltijden worden een strijdtoneel.
- Anorexia nervosa kent vaak een chronisch beloop, met een hoge kans op terugval.
Levensverwachting
Van alle behandelde mensen met anorexia nervosa sterft per jaar 0,55%.[38] De kans op overlijden is voor mensen met anorexia nervosa 5 keer zo groot als voor gezonde leeftijdgenoten zonder anorexia nervosa. Daarmee is het één van de psychische stoornissen met de hoogste kans op vroegtijdige sterfte.[37]
Deze cijfers zijn afkomstig uit onderzoek naar mensen die behandeld zijn. In de algemene bevolking is dit cijfer waarschijnlijk lager.[51] Anorexia nervosa zelf is niet altijd de doodsoorzaak. Ook andere oorzaken zoals zelfdoding en hartstilstand worden meegeteld. Meestal is anorexia nervosa dan wel de indirecte oorzaak.
Maatschappelijke kosten
Over de kosten van anorexia nervosa in Nederland is niets bekend. In het buitenland zijn verschillende onderzoeken gedaan naar de kosten. De uitkomsten hiervan verschillen aanzienlijk.[52]
- In de Verenigde Staten kost de behandeling van een vrouw met anorexia nervosa ongeveer 6000 euro op jaarbasis. Opname kost gemiddeld 17.000 euro per jaar, poliklinische behandeling ruim 2000 euro.
- In Duitsland waren de totale kosten voor de opnames van mensen met anorexia nervosa ongeveer 95 miljoen euro per jaar. Per patiënt is dat 13.000 euro.
De verschillen in behandelkosten worden vooral veroorzaakt door het aantal en de duur van de klinische opnames. Dit verschilt sterk per land.
Om de maatschappelijke kosten van anorexia nervosa terug te dringen, zouden het aantal opnames en de duur van klinische behandeling beperkt kunnen worden. Het is onduidelijk of dit de kosteneffectiviteit van de behandeling inderdaad verhoogt. Er is nog geen grootschalig onderzoek gedaan naar de kosteneffectiviteit van opname en poliklinische behandeling van anorexia nervosa.
