Inleiding
Oorzaken
Verschijnselen
Boulimia herkennen
Behandeling
Wat kunt u zelf doen?
Meer informatie

Boulimia nervosa (verkort tot boulimia) betekent letterlijk ‘grote eetlust door nerveuze oorzaken’. Deze naam klopt niet helemaal, omdat er sprake is van eetbuien die worden afgewisseld met perioden van (bijzonder) matig eten. Bovendien hoeft het niet zo te zijn dat mensen met boulimia een grote eetlust hebben voordat ze een eetbui krijgen. Het gaat om het eten, niet om het stillen van honger. De drang om te eten lijkt op een verslaving. Boulimia wordt dan ook wel eetverslaving genoemd. Boulimia is een dwangmatige eetstoornis die vooral bij jonge vrouwen voorkomt.

Er is niet één oorzaak voor het ontstaan boulimia aan te wijzen. Een combinatie van factoren speelt een rol. Omdat de aandoening overwegend bij vrouwen en meisjes voorkomt, hebben cultureel-maatschappelijke en sociale verklaringen zich tot nu toe grotendeels toegespitst op hun situatie. Maar ook jongens en mannen kunnen lijden aan boulimia. Geen van de factoren op zichzelf geeft daarom de doorslag; het gaat altijd om een samenspel, waarbij de invloed van de specifieke factoren bij elke patiënt weer enigszins anders kan liggen. Globaal kunnen worden onderscheiden cultuurmaatschappelijke, sociale en psychologische factoren.

Een vertekend lichaamsbeeld, lage zelfwaardering en extreem perfectionisme zijn kenmerkend voor boulimiapatiënten met boulimia. Ze zijn geobsedeerd door voedsel, gewicht en lichaamsomvang. De meeste boulimiapatiënten hebben echter een normaal gewicht, al komt het ook voor dat ze mager of dik zijn. Wat hun gewicht ook is, in hun beleving zijn ze in ieder geval te dik en ze proberen dan ook voortdurend slanker te worden of op gewicht te blijven. Boulimia-patiënten schamen zich vaak erg voor hun eetbuien en proberen deze voor de buitenwereld verborgen te houden. Vandaar dat zij ogenschijnlijk vaak normaal functioneren.
Boulimiapatiënten hebben vaak eetbuien waarbij grote hoeveelheden eten naar binnen worden gewerkt. Patiënten hebben dan het gevoel dat zij de controle over hun eetgedrag kwijt zijn. Zij kunnen niet meer stoppen met eten. Het voedsel is dikwijls calorierijk en wordt vaak zonder proeven doorgeslikt. Meestal is het voedsel dat de patiënten zich buiten de eetbuien om niet toestaan.
De drang tot eetbuien is vaak zo groot dat patiënten deze gaan plannen. Zo kunnen patiënten bijvoorbeeld gedurende de dag, op hun werk, nauwelijks iets eten, om zich "s avonds wanneer ze alleen zijn over te geven aan een eetbui. Maar een eetbui kan ook ontstaan wanneer patiënten het gevoel hebben dat zij iets meer gegeten hebben dan zij zichzelf hadden toegestaan. De frequentie van de eetbuien varieert van persoon tot persoon en per dag.
Na een eetbui proberen boulimiapatiënten het eten zo snel mogelijk weer kwijt te raken. Vaak gebeurt dit door zelf opgewekt braken en/of het gebruik van laxeermiddelen en/of plasmiddelen. Het kan ook zijn dat er geen gebruik wordt gemaakt van deze middelen, maar dat na een periode van eetbuien een periode van streng vasten volgt. Als reactie op het hongergevoel dat door het vasten ontstaat, kunnen weer nieuwe eetbuien volgen. Het feit dat patiënten weten dat zij het eten na een eetbui weer snel kwijt kunnen, vormt vaak een voorwaarde voor het optreden hiervan. Vaak hebben vrienden en familieleden niets in de gaten omdat de vreetbuien en het daarop volgende braken stiekem plaats vindt.

Als gevolg van het onregelmatige eetpatroon, het braken en het laxeren kunnen een groot aantal klachten optreden. Menstruatiestoornissen kunnen optreden waarbij de menstruatie dan erg onregelmatig is of uitblijft. Verstoring van het honger- en verzadigingsmechanisme treedt op waardoor patiënten niet meer weten wanneer zij honger hebben of wanneer zij vol zitten. Door veelvuldig braken komen de slokdarm en de mondholte voortdurend in contact met het maagzuur. Hierdoor wordt het glazuur van het gebit aangetast (cariës) en kunnen de speekselklieren opzetten. Ook keelpijn en langdurige heesheid kunnen door het braken ontstaan. Door het gebruik van laxeer- en vochtafdrijvende middelen raakt de vochthuishouding verstoord. Het gevolg hiervan kan een lage bloeddruk zijn met klachten als duizeligheid, zwakte, een licht gevoel in het hoofd en flauwvallen. Door braken of het gebruik van laxeermiddelen kan een tekort aan kalium ontstaan, wat kan leiden tot nier- en leverbeschadigingen, spierkrampen, hartritmestoornissen en hartstilstand. Er kan een tekort aan vitaminen en mineralen ontstaan. Ook kan bloedarmoede optreden. Bij patiënten die regelmatig veel eten, rekt de maag uit. In het ernstigste geval kan de maagwand scheuren door het plotselinge uitzetten van de maag. Dit laatste komt echter niet zo vaak voor. Tenslotte kunnen patiënten kunnen verslaafd raken aan de laxeermiddelen.
De meeste lichamelijke symptomen kunnen zich herstellen als de eetstoornis verdwijnt. Dit kan echter wel enige tijd duren. Omdat veel mensen met boulimia een normaal lichaamsgewicht hebben, is het door anderen vaak moeilijk te zien dat zij een eetstoornis hebben. Omdat de patiënten zich doorgaans over hun eet- en overgeefgedrag schamen, spreken zij vaak niet over hun lichamelijke klachten, waardoor deze onopgemerkt blijven. Dit maakt boulimia tot een lichamelijk gevaarlijke ziekte.
Boulimiapatiënten voelen zich dan ook vaak erg eenzaam in de worsteling met hun ziekte. Ze zijn in gedachten veelvuldig bezig met eten en ze piekeren vaak over hun uiterlijk en gewicht. Hierdoor kunnen ze zich moeilijk op andere dingen concentreren, zoals studie en het onderhouden van relaties. Het maken van afspraken is moeilijk, want ze weten vaak niet van tevoren wanneer een eetbui toeslaat. Als ze laxeermiddelen gebruiken, kunnen ze last hebben van enorme darmkrampen, waardoor ze vaak weer afspraken moeten afzeggen. Mensen met boulimia komen daarom op den duur vaak in een sociaal isolement terecht.

Boulimia is een ernstige ziekte. De lichamelijke en sociale gevolgen zijn niet gering. De weg naar genezing is vaak lang. Naarmate een eetstoornis langer duurt, wordt het moeilijker deze met succes te behandelen. De drempel naar de hulpverlening is echter hoog, omdat patiënten moeilijk erkennen dat zij hulp nodig hebben. Het resultaat van de behandeling is afhankelijk van de motivatie van de patiënt om beter te worden. Zij moeten vertrouwen hebben in hun behandeling, wil deze succes kunnen hebben. Een goede behandeling gaat altijd in op zowel het eetgedrag als de achterliggende problemen. Mogelijke behandelingen zijn psychotherapie en geneesmiddelen.

Er zijn verschillende psychotherapieën mogelijk. Welke vorm gekozen wordt is afhankelijk van de aard van de achterliggende problematiek, de leeftijd en de sociale situatie van de patiënten. Ook speelt de voorkeur van de behandelaar voor een bepaald behandelmodel een rol. De hulp kan bestaan uit individuele gesprekstherapie, gedragstherapie, groepstherapie of gezinstherapie. Ook kan voor een combinatie van deze therapieën gekozen worden. Met een psychotherapeutische behandeling kan pas begonnen worden als de patiënten in een redelijke lichamelijke conditie verkeren.

Soms kunnen geneesmiddelen deel uit maken van de behandeling van patiënten met eetstoornissen. Voor boulimia worden soms antidepressiva voorgeschreven. Soms zal het nodig zijn patiënten op te nemen in het ziekenhuis of te verwijzen naar een (gespecialiseerd) psychiatrisch ziekenhuis. Dit hangt af van de ernst van de lichamelijke of geestelijke problemen.

Als u, of iemand die u kent, boulimia heeft, moet u zich realiseren dat dit niet een kwestie is van gebrek aan zelfbeheersing. Het is een erkende medische aandoening waarvoor medisch specialistische hulp is vereist. Als u vermoedt dat u een eetstoornis heeft, kunt u het beste contact opnemen met uw huisarts. Hoe eerder de eetstoornis onderkend wordt, hoe groter de kans op herstel. Over het algemeen hebben boulimiapatiënten minder ernstige psychische problemen dan anorexiapatiënten. De behandeling van boulimia is dan ook vaker succesvol.

Bureau SABN
Stationsstraat 79G
3811 MH Amersfoort
tel: 033-4226548
e-mail: bureau@sabn.nl

Anonieme Overeters
Nieuwezijds Voorburgwal 282
Postbus 61025
1005 HA Amsterdam
Tel. 020-6274820

Programma Eetstoornissen
Zelfhulpinformatie eetstoornissen Zizo
Postbus 1103
7230 AC Warnsveld
Tel. 0575-580836