Inleiding
Oorzaken
Behandeling
Voorzorgsmaatregelen
Eetpatroon
Meer informatie

Cariës is een aandoening van tanden en kiezen, die gepaard gaat met verlies van hard tandweefsel. Gewoonlijk is vernietiging van tandweefsel te wijten aan micro-organismen die in tandplaque voorkomen. Deze micro-organismen zetten in de mond aanwezige suikers om in zuur, waarna demineralisering (ontkalking) plaatsvindt en er steeds meer tandweefsel verloren gaat. Witte vlekjes zijn vaak de eerste tekenen van de afbraak bij cariës. Daarom worden deze vlekjes ook wel initiële cariës of wittevlekcariës genoemd.
Cariës begint aan de buitenkant, in het glazuur. Vervolgens verspreidt het bederf zich verder naar binnen en vernietigt geleidelijk de diepere lagen van tanden en kiezen. Cariës die zich tot de buitenkant van tanden en kiezen beperkt, wordt cariës van het tandglazuur genoemd.

Uit veelvuldig onderzoek is gebleken dat cariës en vernietiging van tandglazuur worden veroorzaakt door een afzetting op tanden en kiezen die tandplaque wordt genoemd. Tandplaque bestaat uit miljoenen bacteriën, voedselresten en bepaalde eiwitten die in het speeksel voorkomen. Tal van factoren, waaronder iemands eetpatroon, kunnen de vorming van tandcariës in de hand werken. Suiker in dranken en voedingsmiddelen bevordert het ontstaan van cariës van het tandglazuur. Cariës van het tandglazuur komt zowel op gladde oppervlakken als in putten en spleten van de gebitselementen voor, maar ontstaat in de regel vooral in de gegroefde bovenkant van premolaren en molaren (de kleine en grote kiezen) en tussen de kiezen. Voedselresten kunnen er gemakkelijk achterblijven, waardoor bacteriën er gedijen, wat weer leidt tot de vorming van tandplaque.

Cariës van het tandglazuur kan worden behandeld door de gaten te vullen met een speciaal materiaal dat op tandglazuur lijkt. Dit materiaal voorkomt bovendien dat de cariës ook het tandbeen en de pulpa aantast.

Cariës van het tandglazuur kan worden voorkomen door suikergebruik zo veel mogelijk te beperken en de tanden en kiezen twee keer per dag goed te reinigen. Na elke maaltijd tanden poetsen helpt het ontstaan van cariës tegen te gaan. Fluoridetandpasta is een nuttig hulpmiddel zowel tegen het ontstaan van cariës als tegen het voortschrijden van bestaand tandbederf; het gebruik van deze tandpasta zou tanden en kiezen in een vroeg stadium van cariës helpen remineraliseren.
Het dichtsealen (met een speciale lak) van de diepe groeven in de kiezen bij kinderen met een verhoogd risico op cariës kan ook nuttig zijn.

Een uitgebalanceerd eetpatroon bevordert de gezondheid in het algemeen en die van het gebit in het bijzonder. Verschillende producten brengen verschillende risico’s voor het gebit met zich mee. Uit onderzoek blijkt dat suikerhoudende frisdrank en zoetigheid de meeste schade aanrichten. Het is dan ook raadzaam de consumptie van producten waaraan suiker is toegevoegd, te beperken.

Autio-Gold, J.T. and Courts, F. (2001), ‘Assessing the Effect of Fluoride Varnish on Early Enamel Carious Lesions in the Primary Dentition’, The Journal of the American Dental Association, vol. 132, no. 9, September, pp. 1247-1253, quiz. 1317-1318
www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/11665349?dopt=Abstract

Duggal, M.S. and Loveren, C. van (2001), ‘Dental Considerations for Dietary Counselling’, International Dental Journal, vol. 51, no. 6, Suppl 1, pp. 408-412
www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/11794563?dopt=Abstract

Margolis, F.J., Reames, H.R., Freshman, E., et al. (1975), ‘Fluoride. Ten-year Prospective Study of Deciduous and Permanent Dentition’, American Journal of Diseases of Children (1960), vol. 129, no. 7, July, pp. 794-800
www.ncbi.nlm.nih.gov/entrez/query.fcgi?cmd=Retrieve&db=PubMed&list_uids=1096595&dopt=Abstract

McDonald, R.E., Avery, D.R. and Hartsfield, J.K. (2000), ‘Acquired and developmental disturbances of the teeth and associated oral structures’, in: R.E. McDonald and D.R. Avery eds., Dentistry for the Child and Adolescent, 7th edn, Mosby, Missouri.

Ricketts, D., Kidd, E., Weerheijm, K., et al. (1997), ‘Hidden Caries: What is it? Does it Exist? Does it Matter?’, International Dental Journal, vol. 47, no. 5, October, pp. 259-265.

Shafer, W.G., Hine, M.K. and Levy, B.M. eds. (1993), ‘Developmental disturbances of oral and para-oral structures’, in: A Textbook of Oral Pathology, 4th edn, W.B. Saunders Company, Philadelphia.

Moynihan, P.J. (2002), ‘Dietary advice in dental practice’, Br Dent J 2002, vol 193, no. 10, pp. 563-568.
www.ncbi.nlm.nih.gov/entrez/query.fcgi?cmd=Retrieve&db=PubMed&list_uids=12481178&dopt=Abstract