Inleiding
Oorzaken
Verschijnselen
Diagnose
Behandeling
Wat kunt u zelf doen?
Meer informatie

De bloedsomloop is het bloedvatenstelsel in het lichaam waardoor het bloed stroomt. De bloedvaten verbinden het hart met de organen en zorgen voor de aanvoer van zuurstof en voedingsstoffen en voor de afvoer van afvalstoffen. Slagaders voeren het zuurstofrijke bloed van het hart naar andere delen van het lichaam. Naarmate ze verder van het hart verwijderd zijn, worden ze nauwer. Aders zorgen voor de afvoer van zuurstofarm bloed vanuit het lichaam naar het hart. Ze worden wijder naarmate ze dichter bij het hart liggen. De wanden van slagaders zijn gespierder dan die van aders. Door uiteenlopende oorzaken kan de stroming van het bloed door de bloedvaten gehinderd worden. De verzamelnaam van aandoeningen van de slagaders is hart- en vaatziekten. Hart- en vaatziekten zijn doodsoorzaak nummer één in Nederland.

Risicofactoren voor hart- en vaatziekten zijn roken, overgewicht, een hoog cholesterolgehalte en diabetes mellitus. Daarnaast speelt erfelijke aanleg een rol. Klachten van slagaders ontstaan wanneer deze vernauwd zijn. Dit is het geval wanneer de wand van de slagader ontstoken is of wanneer er een vet- en kalkafzetting tegen de wand is (atherosclerose). Klachten van aders ontstaan vaak omdat deze bloedvaten uitzetten, zoals bijvoorbeeld het geval is bij spataderen. Slagaders kunnen ook uitzetten en klachten geven. Dit heet een aneurysma. Een andere veel voorkomende oorzaak van klachten is de vorming van bloedstolsels (trombose) in een ader of slagader. Een bloedstolsel in een ader kan spontaan ontstaan. Gebrek aan beweging geeft een verhoogde kans op het ontstaan van een stolsel. Een bloedstolsel in slagaders wordt vooral veroorzaakt doordat de vaatwand beschadigd is. Vooral aderverkalking (atherosclerose) is een belangrijke oorzaak hiervan. Andere mogelijke oorzaken van klachten ontstekingen van bloedvaten, een abnormale samenstelling van het bloed (bijvoorbeeld een teveel aan bloedplaatjes) of een stoornis in de bloedstolling.

De klachten zijn afhankelijk van de oorzaak en van welk bloedvat is aangedaan. Een vernauwing van slagaders kan tot een hoge bloeddruk (hypertensie) of tot etalagebenen (claudicatio) leiden. Wanneer een slagader verstopt is door een stolsel kan er geen bloed meer doorheen stromen en kan het orgaan dat afhankelijk is van dit bloed afsterven. Dit heet een infarct en gebeurt vaak in de hersenen (beroerte) of in het hart (hartaanval). Een verstopping van de kransslagaders kan ook leiden tot pijn op de borst (angina pectoris). Verstopping van de bloedtoevoer in een arm of been kan pijn, kramp of gevoelloosheid veroorzaken. Bij een totale afsluiting kan een (deel van) het arm of been afsterven (gangreen).
Wanneer aders uitzetten kunnen spataderen (varices) ontstaan. Spataders zijn doorgaans duidelijk zichtbaar, met name op de benen. De klachten kunnen variëren van pijn, een zwaar of rusteloos gevoel in de benen en opgezette enkels. Een bloedstolsel in een ader kan een trombosebeen geven. Klachten hiervan kunnen zijn pijn, zwelling, een warmere huid of een kleurverandering van de huid. Bij verwijding van een slagader (aneurysma) kunnen de symptomen het gevolg zijn van de druk op de organen die naast de slagader liggen. Het grootste gevaar is het scheuren van de slagader met de kans op een levensbedreigende bloeding.

De diagnose wordt gesteld op basis van het verhaal van de patiënt, de verschijnselen en een lichamelijk onderzoek. Tevens wordt vaak aanvullend onderzoek verricht zoals een hartfilmpje, echo(geluids)-onderzoek, CT- of MRI-scan.

De behandeling is afhankelijk van de oorzaak en de klachten. Tot de behandelingsmogelijkheden behoren bijvoorbeeld een dieet, medicijnen en een operatie.

De kans op aandoeningen van de bloedsomloop wordt verkleind door een gezonde leefstijl. Dit betekent gezond eten, stoppen met roken en voldoende bewegen. Ook is het verstandig overgewicht aan te pakken. Ook het onder controle houden van een hoge bloeddruk, suikerziekte en het cholesterolgehalte is aan te raden.

www.hartstichting.nl
Informatie van de Hartstichting Nederland

www.voedingscentrum.nl
Informatie van het Voedingscentrum

Mackie, M. J., Ludlam, C. A. & Haynes, A.P., 1999. Diseases of the blood. In: C.Haslett, E.R. Chilvers,J.A. Hunter & N.A.Boon, (eds.). Davidson's principles and practice of medicine. 18th ed. London: Harcourt Publishers, 1999.

Murie, J.A., 2000. Arterial disorders. In: RC.G. Russell, N.S. Williams & C.J.K Bulstrode, eds. Bailey & Love's short practice of surgery. 23rd ed. London: Arnold, 2000.

Murphy, M.F. 1999. Haematological disease. In: P. Kumar & M. Clark, eds. Clinical Medicine. 4th ed. London: Harcourt Publishers, 1999.

Scurr, J.H. and Coleridge-Smith, P.D., 2000. Venous disorders. In: R.C.G. Russell,N.S. Williams & C.J.K Bulstrode, eds. Bailey & Love's short practice of surgery. 23rd ed. London: Arnold, 2000.