Inleiding
Oorzaken
Verschijnselen
Diagnose
Behandeling
Complicaties
Meer informatie

De volledige naam van de appendix is appendix vermiformis: wormvormig aanhangsel. Het is een hol aanhangsel aan de blindedarm (het caecum ). Deze blindedarm (het caecum) is het begin van de dikke darm . In de volksmond wordt de appendix zelf blindedarm genoemd, wat dus niet helemaal correct is. In deze en andere teksten zal met blindedarm de appendix worden bedoeld.
De grootte (lengte) en de positie van de appendix in de buikholte verschillen van persoon tot persoon. In de loop van de tijd kan de appendix ook van positie veranderen. Voor zover we weten heeft de appendix geen duidelijke functie in het lichaam.
Een plotselinge, ernstige ontsteking van de appendix wordt acute blindedarmontsteking (ook wel acute appendicitis) genoemd. Acute blindedarmontsteking komt voor bij alle leeftijdsgroepen, maar het meest bij jongvolwassenen.

Het is niet bekend wat precies de oorzaak is van acute blindedarmontsteking, maar er zijn diverse theorieën over. Door indikking van de ontlasting (fecoliet), worminfecties van de darm of ontstekingen in de darm kan de blindedarm afgesloten raken. Bacteriën in de blindedarm kunnen zich nu gemakkelijk vermeerderen en een ontsteking veroorzaken: een blindedarmontsteking. Bij een acute blindedarmontsteking is de appendix opgezwollen en gevuld met pus. Als de ontstoken appendix niet tijdig wordt behandeld, barst deze open, waardoor de ontlasting en pus vol bacteriën de buik inlopen.

Het belangrijkste symptoom van een blindedarmontsteking is pijn in de buik. De pijn kan dagenlang vaag blijven, maar wordt langzamerhand erger. De pijn begint meestal vlak bij de navel en verplaatst zich vervolgens omlaag en naar rechts. De pijn verergert bij beweging, diep ademhalen, hoesten, niezen of bij aanraking van het gebied. Dikwijls is er ook vervoerspijn, bijvoorbeeld bij het met de auto over een hobbel rijden. Er is sprake van een lichte temperatuursverhoging (tot 38,5 ºC) en een algeheel ziektegevoel. Vaak heeft de patiënt geen eetlust, is misselijk en moet braken. Ook kan zich obstipatie of juist diarree voordoen.

Niet alle patiënten hebben last van de genoemde symptomen. Dit maakt appendicitis wel eens een lastig te stellen diagnose. Goed navragen van het ontstaan van de klachten is van groot belang. Ziektes als voedselvergiftiging, blaas¬ontsteking en eileiderontste¬king maar ook een zwangerschap kunnen gelijksoortige klachten geven en moeten eerst worden uitgesloten. Lichamelijk onderzoek, bloedonderzoek (zoals telling van de witte bloedcellen) en urineonderzoek om een urineweginfectie en zwangerschap uit te sluiten, zijn noodzakelijk om de diagnose met zekerheid te kunnen stellen. Sommige artsen maken een echo om na te gaan of de appendix er ontstoken uitziet.

Blindedarmontsteking is een spoedeisende situatie waarbij operatief moet worden ingegrepen. De appendix wordt door middel van een operatie verwijderd (appendectomie). Tegenwoordig gebeurt dit meestal met behulp van laparoscopie . Bij deze techniek wordt in de buikwand een aantal kleine sneetjes gemaakt waardoor een miniatuurcamera en operatie-instrumenten worden ingebracht. Vervolgens verwijdert de chirurg de appendix met behulp van de instrumenten, zonder dat hij een grote incisie (insnijding) in de buikwand hoeft te maken. Soms lukt het niet met laparoscopie en moet alsnog een kleine snee in de rechter onderbuik worden gemaakt (appendectomie ). Bij een ernstig en onduidelijk ziektebeeld is het soms beter om een snee in het midden van de onderbuik te maken. De andere buikorganen zijn dan beter te inspecteren en te behandelen.

Na de operatie blijft de patiënt meestal twee tot drie dagen in het ziekenhuis. Het kan zijn dat de ontstoken blindedarm niet onmiddellijk kan worden verwijderd omdat er complicaties zijn opgetreden, zoals perforatie (openbarsten) van de blindedarm of omdat ook het gebied rond de blindedarm ontstoken is. In zo'n geval moet de patiënt langer in het ziekenhuis blijven na de operatie. De patiënt krijgt dan antibiotica toegediend die de eventuele bacteriën doden die zich in de buikholte hebben verspreid.

De mens kan zonder enig probleem leven zonder appendix. Er zijn geen aanpassingen nodig met betrekking tot het voedingspatroon, lichamelijke inspanning of andere aspecten van de leefwijze.

Als een blindedarmontsteking niet wordt behandeld, kan de geïnfecteerde appendix perforeren (openbarsten) en kan de infectie zich naar andere delen van de buik uitbreiden. Deze aandoening wordt buikvliesontsteking (peritonitis) genoemd. Buikvliesontsteking kan diverse complicaties veroorzaken en zelfs dodelijk zijn als niet onmiddellijk medische hulp wordt geboden. Ook kan zich een abces vormen in de buikholte. Dit is een plaatselijk opeenhoping van pus (bacteriën).

www.amc.nl/index.cfm?pid=127&itemid=92&contentitemid=75
Informatie van het Academisch Medisch Centrum van de Universiteit van Amsterdam over blindedarmontsteking en de behandeling.

www.chirurgenoperatie.nl/pagina/buik_algemeen/appendicitis.php
Informatie van Surgipoort (een groep chirurgen) over de behandeling van een blindedarmontsteking.

O’Connell, P.R. (2000), ‘The Vermiform Appendix’, in: Russell, R.C.G., Williams, N.S. and Bulstrode, C.J.K. (eds.), Bailey and Love’s Short Practice of Surgery, 23rd edn., Arnold, London.

Sabiston, D.C. Jr. (1997), ‘Appendicitis’, in: Sabiston, D.C. Jr. (ed.), Textbook of Surgery. The Biological Basis of Modern Surgical Practice, 15th edn., W.B. Saunders, Philadelphia.

Schrock, T.R. (1998), ‘Appendicitis’, in: Feldman, M., Scharschmidt, B.F. and Sleisenger, M.H. (eds), Sleisenger and Fordtran’s Gastrointestinal and Liver Disease Pathophysiology, Diagnosis, Management, 6th edn., W.B. Saunders, Philadelphia.