Inleiding
Verspreidingsgebied
Besmetting
Verschijnselen
Risico’s tijdens de zwangerschap
Diagnose
Behandeling
Voorkomen
Meer informatie

Rodehond is een acute en besmettelijke infectieziekte. De oorzaak is het rodehondvirus (rubellavirus) dat alleen bij mensen voorkomt. De ziekte kan, als iemand niet is ingeënt, op elke leeftijd optreden. Het verloop van rodehond is meestal niet ernstig. Het virus is wel gevaarlijk voor ongeboren kinderen.

Rodehond komt over de hele wereld voor. In de meeste ontwikkelde landen worden kinderen standaard tegen rodehond ingeënt. In veel ontwikkelingslanden is dat nog niet het geval. Vanaf 1974 werden in Nederland meisjes op de leeftijd van 11 jaar tegen rodehond ingeënt. Echter hierdoor raakte rodehond niet uitgeroeid. Er waren te veel niet-immune mensen. Daarom wordt vanaf 1987 rodehondvaccinatie aan jongens en meisjes gegeven. Het rodehond vaccin is in de vorm van BMR-vaccin (bof, mazelen, rodehond) opgenomen in het Rijksvaccinatieprogramma. In sommige gebieden in Nederland wordt, bijvoorbeeld uit geloofsovertuiging, niet meegedaan aan het inenten, waardoor soms nog rodehond voorkomt.

Rodehond is besmettelijk vanaf tien dagen vóór tot zeven dagen na het ontstaan van de verschijnselen. Het virus zit in de neus en keel. Rodehond wordt overgebracht via microscopische kleine druppetjes die het virus bevatten en in de lucht terecht komen door hoesten, niezen of praten. Besmette druppeltjes kunnen ook via handen, bestek, drinkbekers of speelgoed op anderen worden overgedragen. Als een vrouw tijdens de zwangerschap rodehond krijgt, bereikt het virus via de moederkoek (placenta) ook het ongeboren kind.
Iemand die in het verleden rodehond heeft gehad of ingeënt is tegen rodehond is beschermd tegen de infectie.

Tussen de besmetting en het ontstaan van de verschijnselen zit twee tot drie weken. Niet iedereen die besmet is krijgt de ziekte: de helft van de geïnfecteerde personen heeft geen klachten. De andere helft krijgt huiduitslag in het gezicht die zich verspreidt naar het bovenlichaam, de armen en benen. Deze huiduitslag bestaat uit kleine, roze vlekjes die na verloop van tijd kunnen samenvloeien, vooral in het gezicht. Oudere kinderen en volwassenen hebben vaak - enkele dagen voordat de huiduitslag optreedt - verschijnselen als hangerigheid, koorts en opgezette klieren in de hals en achter de oren. Ook kunnen gewrichtsklachten optreden. De huiduitslag verdwijnt na enkele dagen maar de klieren kunnen nog enkele weken gezwollen blijven.

Bij vrouwen die niet zijn ingeënt en in de eerste helft van de zwangerschap rodehond krijgen, bestaat het risico van aangeboren afwijkingen bij de baby, vooral aan de ogen en oren. Soms eindigt de zwangerschap in een miskraam of wordt het kind doodgeboren. Hoe verder de zwangerschap gevorderd is, hoe kleiner het risico hierop. Wel kan een besmetting later in de zwangerschap leiden tot groeiachterstand en afwijkingen van het afweersysteem bij het ongeboren kind.

De typische huiduitslag zegt vaak genoeg. Voor het vaststellen van de diagnose wordt daarnaast gekeken naar de medische voorgeschiedenis, het verhaal van de patiënt of de ouders/verzorgers en eventuele verdere klachten. Aanvullend onderzoek is meestal niet nodig.

Er bestaat geen behandeling voor rodehond. Wanneer een zwangere vrouw vermoedt dat ze besmet is met rodehond, is het belangrijk dat ze contact opneemt met de huisarts. Door bloedonderzoek is vast te stellen of iemand beschermd is en zo niet, of ze besmet is met het virus. Als dit het geval is, is het mogelijk om antistoffen te krijgen. Dit moet binnen 3 dagen na contact met een besmet persoon gebeuren.

Rodehond kan worden voorkomen door vaccinatie. De BMR-vaccinaties worden gegeven op de leeftijd van 14 maanden en 9 jaar. Na inenting is iemand naar verwachting levenslang beschermd.

Informatie van het Nederlands Huisartsen Genootschap
http://nhg.artsennet.nl/kenniscentrum/k_voorlichting/NHGPatientenbrieven/NHGPatientenbrief/PBA4d.htm

Informatie van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en milieu
www.rivm.nl/rvp/overzicht_ziekten/rodehond/

Informatie van huidartsen
www.huidarts.com/cgi-bin/patinfo.pl?cgifunction=form&fid=1048167923

Informatie over zwangerschap en rodehond
www.erfelijkheid.nl/zwangerschap/rodehond.php