Inleiding
Oorzaken
Verschijnselen
Diagnose
Behandeling
Complicaties
Meer informatie

Huidverdikkingen worden gekenmerkt door een abnormale verdikking van de bovenste huidlaag , de epidermis ofwel opperhuid. Aandoeningen die gepaard gaan met huidverdikking zijn verworven ichtyose, verworven keratosis palmaris et plantaris, keratosis punctata palmaris et plantaris en xerosis cutis. Verworven ichtyose is een zeldzame aandoening waarbij de huid abnormaal droog, verdikt en schilferig wordt. Bij verworven keratosis palmaris et plantaris is er sprake van een abnormale verdikking van de handpalmen en voetzolen. Keratosis punctata palmaris et plantaris is een aangeboren aandoening die gekenmerkt wordt door een groot aantal ronde knobbeltjes op de handpalmen, voetzolen en vingers. Deze huiduitslag ontstaat vaak pas vanaf het twintigste levensjaar. Xerosis cutis is een term die wordt gebruikt voor een droge huid.

Keratosis punctata palmaris et plantaris wordt veroorzaakt door afwijkingen in het erfelijke materiaal. Bij de andere aandoeningen die met huidverdikking gepaard gaan is meestal sprake van een onderliggende stoornis. Verworven ichtyose kan optreden in combinatie met kanker zoals de ziekte van Hodgkin, infectie met het humaan immunodeficiëntie virus (HIV) dat AIDS kan veroorzaken en afwijkingen van het afweersysteem zoals systemische lupus erythematodes, bindweefselziekten en eosinofiele fasciitis. Tevens kunnen ondervoeding, lepra, sarcoïdose, een slecht functionerende schildklier en nierfalen tot verworven ichtyose leiden. Gebruik van geneesmiddelen, zoals cholesterolverlagers en middelen bij psychische aandoeningen, kunnen ook verworven ichtyose tot gevolg hebben. Verworven keratosis palmaris et plantaris hangt vaak samen met aandoeningen als AIDS , eczeem, lichen planus, tinea pedis, psoriasis, secundaire syfilis, borst-,long-,nier- en dikke darmkanker) en de ziekte van Reiter. Daarnaast kan inname van het metaal arsenicum tot verworven keratosis palmaris et plantaris leiden.
Xerosis cutis kan tevens het gevolg zijn van verschillende aandoeningen, zoals constitutioneel eczeem,pityriasis alba, HIV, ichthyosis vulgaris, ondervoeding, nierfalen en het syndroom van Sjögren. Daarnaast kunnen een droog klimaat, winterse omstandigheden, ouderdom, overmatige blootstelling aan water, dialyse , alkalische stoffen en oplosmiddelen leiden tot xerosis cutis. Verder is xerosis cutis vaak een bijwerking van tabletten of injecties met van vitamine A afgeleide middelen.

Verworven ichtyose wordt gekenmerkt door een droge, schilferige of schubachtige huid die kan jeuken. De huidschilfers kunnen dun zijn en alleen op de romp en benen voorkomen, maar ook dikker en over het gehele lichaam verspreid. Bij verworven keratosis palmaris et plantaris is de huid van handpalmen en/of voetzolen abnormaal verdikt. Soms gaan verdikkingen van de voetzolen gepaard met rode huiduitslag en scheurtjes waardoor lopen pijnlijk is.
Bij keratosis punctata zijn de eerste verschijnselen grote aantallen kleine, harde knobbeltjes op de handpalmen en voetzolen. Deze knobbeltjes blijven doorzichtig of worden op een later moment ondoorzichtig of wratachtig. De knobbeltjes kunnen ook groter worden en problemen geven bij het gebruik van handen of voeten. Xerosis cutis, ofwel een droge huid, is een aandoening die vooral voorkomt bij ouderen vanaf ongeveer zestig jaar. Een droge huid gaat vaak gepaard met jeuk en schilferingen, vooral op de handen, onderarmen en onderbenen. Deze verschijnselen verergeren meestal gedurende de winter.

De diagnose wordt gesteld op basis van de medische voorgeschiedenis, het verhaal van de patiënt en de verschijnselen. Tevens wordt een lichamelijk onderzoek verricht. Met behulp van een huidbiopsie kan de diagnose worden bevestigd. Door middel van aanvullende onderzoeken kunnen de onderliggende aandoeningen die samenhangen met huidverdikking worden opgespoord.

In geval van xerosis cutis is het raadzaam niet meer dan één keer per dag een bad te nemen of te douchen en tevens om zo min mogelijk sterke zeepsoorten of schoonmaakmiddelen te gebruiken. Huidverzachtende middelen en vochtinbrengende crèmes of lotions kunnen de verschijnselen verzachten, vooral als ze regelmatig worden gebruikt en in het bijzonder na het baden of douchen als de huid nog zacht is. Verworven ichtyose, verworven keratosis palmaris et plantaris en keratosis punctata kunnen worden behandeld met geneesmiddelen die keratolytica worden genoemd. Deze middelen verzachten de huid en scheiden de huidlagen van elkaar waardoor de oppervlakkige huidlaag wordt afgestoten. Wanneer een verdikking van de huid het gevolg is van een onderliggende aandoening, kunnen door behandeling van deze aandoening de verschijnselen verminderen.

Bij ouderen kan een extreem droge huid lijden tot een aandoening die asteatotisch eczeem of craquelé-eczeem wordt genoemd. Deze aandoening komt vaak voor in de winter wanneer de luchtvochtigheid laag is. De verschijnselen zijn een droge, licht schilferende huid met een netvormig patroon van scheurtjes. Deze scheurtjes kunnen tot ontstekingen en infecties leiden.

Meer informatie over geneesmiddelen kunt u vinden in de Geneesmiddelenatlas .


Informatie over verworven keratose palmaris et plantaris
www.wikipedia.org

Informatie over xerosis cutis
www.huidinfo.nl
www.huidziekten.nl

Chen, T.M. and Cockerell, C.J. (2003), Cutaneous Manifestations of HIV Infection and HIV-Related Disorders, in: Bolognia, J.L., Jorizzo, J.L. and Rapini, R.P. (eds), Dermatology, vol. 1, Mosby, St. Louis. (Engels)

DiGiovanna, J.J. (2003), Ichthyosiform Dermatitis, in: Freedberg, I.M., Eisen, A.Z., Wolff, K., Austen, K.F., Goldsmith, L.A. and Katz, S.I. (eds), Fitzpatrick’s Dermatology in General Medicine, 6th ed, vol. 1, The McGraw-Hill Companies, Inc., New York. (Engels)

Fritsch, P.O. and Reider, N. (2003), Other Eczematous Eruptions, in: Bolognia, J.L., Jorizzo, J.L. and Rapini, R.P. (eds), Dermatology, vol. 1, Mosby, St. Louis. (Engels)

Gawkrodger, D.J. (1998), Racial Influences on Skin Diseases, in: Champion, R.H., Burton, J.L., Burns, D.A. and Breathnach, S.N. (eds), Rook/Wilkinson/Ebling Textbook of Dermatology, 6th ed, vol. 4, Blackwell Science, Oxford. (Engels)

Griffiths, W.A.D., Judge, M.R., and Mclean, W.H.I. (1998), Disorders of Keratinization, in: Champion, R.H., Burton, J.L., Burns, D.A. and Breathnach, S.N. (eds), Rook/Wilkinson/Ebling Textbook of Dermatology, 6th ed, vol. 2, Blackwell Science, Oxford. (Engels)

Habif, T.P. (2004), Clinical Dermatology: A Color Guide to Diagnosis and Therapy, 4th ed, Mosby, Inc., Philadelphia. (Engels)

Krol, A.L. (2003), Keratodermas, in: Bolognia, J.L., Jorizzo, J.L. and Rapini, R.P. (eds), Dermatology, vol. 1, Mosby, St. Louis. (Engels)

Kuenzli, S. and Saurat, J-H. (2003), Retinoids, in: Bolognia, J.L., Jorizzo, J.L. and Rapini, R.P. (eds), Dermatology, vol. 2, Mosby, St. Louis. (Engels)

Rencic, A. and Nousari, H.C. (2003), Other Rheumatologic Diseases, in: Bolognia, J.L., Jorizzo, J.L. and Rapini, R.P. (eds), Dermatology, vol. 1, Mosby, St. Louis. (Engels)

Stevens, H.P., Kelsell, D.P. and Leigh, M.I. (2003), The Inherited Keratodermas of Palms and Soles, in: Freedberg, I.M., Eisen, A.Z., Wolff, K., Austen, K.F., Goldsmith, L.A. and Katz, S.I. (eds), Fitzpatrick’s Dermatology in General Medicine, 6th ed, vol. 1, The McGraw-Hill Companies, Inc., New York. (Engels)