Bewegen is gezond!
Bewegen en kanker
De voordelen van bewegen
Vermoeidheid
Hoe kan ik het best beginnen?
Welke sporten zijn geschikt?
Soms is een advies op maat nodig
Samen bewegen heeft voordelen
Samengevat: de beweegtips op een rijtje
Meer informatie
Lichaamsbeweging en sport zijn gezond, dat is bekend. Regelmatig bewegen heeft veel voordelen en kan helpen om allerlei gezondheidsklachten, ziekten en aandoeningen te voorkomen of te verhelpen. Maar na de diagnose kanker, is sporten vermoedelijk niet het eerste waar u aan denkt. Op dat moment heeft u waarschijnlijk wel wat anders aan uw hoofd!
Kanker en de behandeling ervan hebben een grote invloed op uw lichamelijke en geestelijke gezondheid. Uw lichamelijke conditie wordt meestal fors aangetast. Vaak hebt u last van vermoeidheid. De behoefte om u dan flink te gaan inspannen is vermoedelijk niet zo groot en u krijgt nogal eens het goedbedoelde advies om het “rustig aan te doen”. Rust heeft echter als nadeel dat uw conditie nog verder achteruitgaat. Sommige topsporters, zoals wielrenner Lance Armstrong hebben bewezen dat het na kanker en de behandeling daarvan, nog wel degelijk mogelijk is een goede conditie op te bouwen. Wetenschappelijk onderzoek toont aan dat sportief bewegen na de behandeling een belangrijke bijdrage kan leveren aan het herstel.
Door regelmatig te bewegen verbetert uw hartfunctie. Uw hartslag in rust wordt lager waardoor uw hart minder wordt belast. Dagelijks 30 minuten bewegen met een matige intensiteit (u hoeft niet buiten adem te raken) leidt tot een verbetering van uw uithoudingsvermogen en spierkracht. De kans op hart- en vaatziekten, overgewicht en botontkalking neemt af. Met een goede conditie zult u merken dat het gemak waarmee u activiteiten onderneemt groter word.
Minstens even belangrijk zijn de psychische aspecten van (samen) bewegen. Het geeft zelfvertrouwen en doet de angst voor inspanning verdwijnen. Somberheid en depressieve klachten verminderen. Bovendien kan de omgang met sportieve lotgenoten u veel ideeën opleveren over andere activiteiten die ook goed mogelijk zijn. Bewegen verruimt uw horizon!
Veel mensen met kanker hebben last van ernstige vermoeidheid, vooral na een behandeling met chemotherapie of bestraling. De klachten blijven soms lang nadat de behandeling is afgelopen aanwezig. Uw hele lichaam kan op onverwachte momenten en zonder aanwijsbare redenen ontzettend moe voelen. Ondanks deze vermoeidheid is het toch beter om te proberen actief te blijven. Hoe minder u doet, hoe sneller u moe wordt. Anders gezegd: te veel rusten is niet goed. Door lichamelijk actief te blijven binnen de grenzen van uw mogelijkheden ervaart u wat u nog wel kunt. Een combinatie van beweegactiviteiten in de ochtend en avond met eventueel even rusten tussen de middag kan een goede manier zijn om de vermoeidheid te hanteren en toch geleidelijk aan meer conditie te krijgen.
Als u geruime tijd niets heeft gedaan, is rustig beginnen verstandig. Begin bijvoorbeeld met 10 minuten bewegen. Probeer hier een paar minuten per dag aan toe te voegen. Bouw dit geleidelijk op naar minstens 30 minuten per dag. Dit half uur mag u verspreiden over de hele dag. Een actieve dag kan bijvoorbeeld beginnen met 10 minuten ochtendgymnastiek. Vervolgens ’s middags 15 minuten fietsen en aan het eind van de middag 5 minuten wandelen naar de winkel om boodschappen te doen. Probeer wel lekker door te stappen of te fietsen. U zult zien hoe snel u vooruitgang boekt! Als u zich een dag niet zo lekker voelt, doet u het gewoon wat rustiger aan. Af en toe een rustdag is zeker in het begin niet verkeerd.
Meer bewegen hoeft helemaal niet ingewikkeld te zijn! In het algemeen zijn alle bewegingsvormen goed waarbij u nog gewoon kunt praten, bijvoorbeeld wandelen, fietsen, dansen of zwemmen. Het plezier dat u heeft of krijgt in het bewegen is enorm belangrijk. Probeer in het dagelijks leven meer te gaan bewegen door eens vaker de trap te nemen in plaats van de lift, te fietsen in plaats van auto te rijden en wandelend boodschappen te doen.
Krachtsporten, sprinten en contactsporten zijn vaak minder geschikt, maar als u geen klachten heeft bestaan er meestal geen bezwaren tegen deze sporten. Het is niet verstandig om u in te spannen op een niveau dat te hoog is voor u. Zorg ervoor dat u in de opbouwfase van uw training tijdens het sporten nog wat reserve hebt en bijvoorbeeld in staat blijft om een gesprek te voeren. Het is niet goed als u dagen na het sporten nog klachten van vermoeidheid of spierpijn hebt. In dat geval heeft u teveel gedaan en moet u het de volgende keer rustiger aan doen. U kunt in de loop van weken uw activiteiten wel uitbreiden om hiermee uw belastbaarheid en conditie steeds beter te krijgen. In de ideale opbouw wordt eerst de spierkracht verbeterd. Dit kan bijvoorbeeld met fitness. Het is belangrijk dat er zorgvuldig en geleidelijk opgebouwd wordt. Ook vaker traplopen is zinvol. Als de kracht weer terug is, lukt het vaak met duursporten als fietsen en wandelen, in combinatie met goede voeding, om de conditie op het gewenste niveau te krijgen.
Over het algemeen is het belangrijkste advies: bewegen is beter dan rusten. Er zijn veel verschillende vormen van kanker en diverse behandelmethoden. Hierdoor kunnen er beperkingen zijn die aanpassingen in het sportief bewegen nodig maken. Bijvoorbeeld: een operatielitteken, oedeem van een arm of been of bijwerkingen van de chemotherapie of bestraling.
Aarzel niet om uw behandelaars (artsen, fysiotherapeut) of uw oncologie verpleegkundige vooraf advies te vragen over uw (on)mogelijkheden om te sporten en neem zeker contact met hen op als u meer dan normale klachten ondervindt. Soms is een sportmedisch onderzoek van een sportarts nodig om een gericht advies te kunnen geven.
Als u in clubverband gaat sporten is het belangrijk dat u de trainer of coach informeert over uw lichamelijke situatie en wat het advies van uw behandelaars is. Deze weet dan waar hij bij u op moet letten en hij kan zijn begeleiding hierop aansluiten.
Bewegen in groepsverband is leuk en motiverend. Bij sportgroepen onder de naam Verder in Balans (sport en bewegen voor(ex-)kankerpatiënten) bent u er zeker van dat de begeleider rekening zal houden met uw mogelijkheden. Er zijn ook andere bewegingsgroepen waarbij u aangepast aan uw niveau sportief kunt bewegen. Mogelijk zijn ook de groepen van Sportief Wandelen iets voor u!
Tijdens het drinken van een kopje koffie na afloop kunt u nieuwe sociale contacten opdoen en oude contacten verstevigen. Dat kan heel gezellig en prettig zijn!
- Bewegen is beter dan rusten.
- Kies een activiteit die u leuk vindt en die bij u past.
- Beweeg samen: gezellig en motiverend.
- Bouw het bewegen geleidelijk op.
- Beweeg minstens een half uur per dag.
- Laat u niet opjutten.
- Variatie voorkomt verveling.
- Vergeet vooral niet te genieten!
Informatie van Gehandicaptensport Nederland
www.sportiefbewegen.nl
Telefonisch te bereiken via +31 306597300
Informatie van KWF Kankerbestrijding, bijvoorbeeld de brochure vermoeidheid na kanker.
Telefonisch te bereiken via 0800 022 66 22
Informatie van de stichting Herstel & Balans over revalidatieprogramma's voor mensen met kanker
www.herstelenbalans.nl
Voor adressen van sportartsen van de Federatie Sport Medische Instellingen
www.sportzorg.nl
